Chiêm ngưỡng di sản Ý tại Việt Nam

Có 911 các địa danh được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa trong đó có 45 địa danh là của Ý. Những địa danh này gợi lại lịch sử của nhân loại bởi tính đặc sắc của chúng. Từ khi địa danh đầu tiên của Ý, khu vực khảo cổ đá chạm khắc tinh tế của Thung lũng Camonica được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 1979, cho tới nay, Ý có thêm 44 địa danh nữa. Hiện nay, Ý là nước có số lượng di sản văn hóa nhiều nhất thế giới, có thể kể đến: Tháp nghiêng Pisa, đấu trường La Mã, quảng trường thánh Peter, tòa thánh Vatican, Venice - thành phố của những kênh rạch và lâu đài...

Bảo tồn di sản nhìn từ... Roma

Bản sắc văn hóa Italia được thể hiện qua những di tích như: đấu trường La Mã, đài phun nước Trevi, Vatican, giáo đường Duomo... Đặc biệt, nhắc đến Ý, không thể không nhắc đến thành Roma. Thủ đô Roma của Ý từng là trung tâm của nền Văn minh phương Tây, và là trung tâm của Giáo hội Công giáo La Mã. Trải qua thời gian, các khu di tích lịch sử tại Thủ đô Roma đã bị xuống cấp. Nhằm tránh để xảy ra các sự cố tương tự như vụ sập khu di tích tại thành phố cổ 2.000 năm tuổi Pompei, đầu năm 2011, Bộ Văn hóa Italia và Chính quyền thành phố Roma đã công bố kế hoạch trùng tu và bảo tồn các khu di tích lịch sử của Thủ đô Roma. Dự án được thực hiện trên diện tích rộng 107ha, tập trung bảo tồn các di tích lịch sử gồm khu phố cổ: Đấu trường La Mã, Đồi Capitoline (1 trong 7 ngọn đồi ở Roma), Hội trường La Mã và Sân đua xe ngựa La Mã Circus Maximus. Một khoản ngân sách 60 triệu euro đã được cấp cho dự án để làm sạch và sơn sửa lại các bức tường bao quanh di tích, nhằm khôi phục lại vẻ đẹp và sức hấp dẫn của các khu di tích. Tiếp đó các nhà tài trợ tư nhân cũng sẽ tham gia quá trình trùng tu di sản. Hưởng ứng sự kêu gọi của chính quyền, Hãng sản xuất giày Tod's của Ý đã quyết định tài trợ 34 triệu USD để trùng tu và bảo tồn Đấu trường La Mã. Theo kế hoạch, dự án trùng tu và bảo vệ các di sản văn hóa ở Rome sẽ được hoàn tất trong khoảng 7 năm.

Vấn đề thiếu kinh phí trùng tu và phải kêu gọi các nhà tài trợ tư nhân có lẽ không phải là chuyện riêng ở Italia. Ở Việt Nam việc trùng tu, bảo tồn di tích thời gian gần đây cũng vấp phải không ít những phản ứng từ dư luận. Được tận mắt chứng kiến việc trùng tu một số di sản của Việt Nam, chuyên gia trùng tu người Ý Maria Teresa castellano đã chia sẻ: Để trùng tu các công trình ở Việt Nam, việc đầu tiên cần làm là giữ vững, làm sao cho công trình đó không xuống cấp nữa, sau đó đưa ra một nghiên cứu càng chi tiết về chuyên môn càng tốt để xem có thể trùng tu như thế nào, đặc biệt, trùng tu không phải là một quá trình xây lại hay làm mới mà là giữ lại vẻ đẹp nguyên gốc cho di sản. Nguyên tắc đó áp dụng trong việc phục chế tất cả di sản. Bà Maria chia sẻ thêm: Tôi có một số tài liệu về các công trình trùng tu ở Việt Nam, và về một cách nào đó thì có thể so sánh với một số công trình trùng tu La Mã cổ của chúng tôi... Lý thuyết về trùng tu là chung, có thể áp dụng cho mọi công trình. Tuy nhiên khi bắt tay vào việc phục chế, phải nghiên cứu cụ thể về hiện trạng, rồi xác định mục đích và phương thức trùng tu. Sau đó phải nghiên cứu về lịch sử, kiến trúc, chất liệu cụ thể để đưa ra một kế hoạch... Quan điểm phục chế của Ý hiện nay là thiên về bảo tồn thay vì làm mới và thay thế.